Akt w sprawie AI. Przewodnik dla firm w Niemczech
:quality(80))
Aktualizacja: listopad 2026 r. · 15 min czytania
Co zmieniło się w 2026 r. Rozporządzenie Digital Omnibus w sprawie AI weszło w życie 27 lipca 2026 r. Zmieniło art. 4 dotyczący kompetencji w zakresie AI i przesunęło główne obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka na grudzień 2027 r. lub sierpień 2028 r., zależnie od systemu. Obowiązki przejrzystości z art. 50 co do zasady stosuje się od sierpnia 2026 r. W harmonogramie uwzględniamy także okres przejściowy dla części narzędzi tworzących treści syntetyczne oraz nowe zakazy od grudnia 2026 r.
Dlaczego nadzór ma znaczenie?
W 2018 r. media opisały, jak Amazon zrezygnował z eksperymentalnego narzędzia rekrutacyjnego. Model uczono na historycznych zgłoszeniach. Zaczął przez to obniżać oceny zgłoszeń zawierających niektóre określenia kojarzone z kobietami, m.in. wzmianki o klubach kobiecych.
HireVue usunęła analizę twarzy z produktów do oceny kandydatów na podstawie nagrań wideo po krytyce metody i związanego z nią ryzyka. W odrębnej sprawie w USA Derek Mobley zarzucił, że oprogramowanie Workday do selekcji kandydatów prowadziło do dyskryminacji. W maju 2025 r. sąd zezwolił na wstępne prowadzenie postępowania zbiorowego w sprawie zarzutów dyskryminacji ze względu na wiek.
Te przykłady pokazują znaczenie nadzoru. Unijny akt w sprawie AI określa obowiązki zależnie od roli organizacji, systemu i ryzyka. Wysokość kar zależy od naruszenia i wielkości firmy.
Kto powinien zapoznać się z przepisami?
W badaniu Bitkom z września 2026 r. 57% niemieckich firm zatrudniających co najmniej 20 pracowników zadeklarowało użycie AI, wobec 36% rok wcześniej. Jeśli zespół przygotowuje e-maile, analizuje zgłoszenia kandydatów lub publikuje treści syntetyczne, sprawdź, jakich systemów używa i jakie obowiązki się z tym wiążą.
AI może wpływać na decyzje o długotrwałych skutkach. W holenderskiej aferze dotyczącej zasiłków na opiekę nad dziećmi dyskryminacyjna ocena ryzyka oszustwa była częścią szerszego procesu, w wyniku którego bezpodstawnie oskarżano i krzywdzono rodziny. Przypadek pokazuje, dlaczego trzeba wiedzieć, jak zapadają decyzje oraz jak je zakwestionować lub skorygować.
Akt w sprawie AI określa zasady stosowania systemów, które mogą wpływać na zdrowie, bezpieczeństwo lub prawa podstawowe. Zacznij od ustalenia, gdzie zespoły korzystają z AI i kogo dotyczą jej wyniki.
Harmonogram. Kiedy zaczynają obowiązywać poszczególne przepisy?
Przepisy zaczynają obowiązywać etapami. Porównaj terminy z rolą organizacji i sposobem korzystania z systemu.
1 sierpnia 2024 r. Akt w sprawie AI wszedł w życie.
2 lutego 2025 r. Zaczęto stosować pierwsze zakazy z art. 5 oraz art. 4 dotyczący kompetencji w zakresie AI. Zmieniony art. 4 obowiązuje od 27 lipca 2026 r. Wymaga od dostawców i podmiotów stosujących podjęcia środków dostosowanych do okoliczności, aby wspierać rozwój kompetencji w zakresie AI.
2 sierpnia 2025 r. Zaczęto stosować przepisy o karach oraz obowiązki dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia, z uwzględnieniem odpowiednich przepisów przejściowych. Niemiecka ustawa wdrażająca weszła w życie 29 lipca 2026 r.
2 sierpnia 2026 r. Co do zasady zaczęto stosować obowiązki przejrzystości z art. 50. Dostawcy systemów tworzących treści syntetyczne wprowadzonych na rynek przed tą datą mają czas do 2 grudnia 2026 r. na spełnienie wymogów oznaczania treści z art. 50 ust. 2.
2 grudnia 2026 r. Zaczynają obowiązywać nowe zakazy z art. 5 dotyczące określonych zastosowań i udostępniania systemów AI związanych z intymnymi materiałami tworzonymi bez zgody lub materiałami przedstawiającymi wykorzystywanie seksualne dzieci. Tego dnia kończy się również opisany wyżej okres przejściowy z art. 50 ust. 2.
2 grudnia 2027 r. Zaczynają obowiązywać główne wymagania dla systemów wysokiego ryzyka z art. 6 ust. 2 i załącznika III. Obejmuje to określone zastosowania w rekrutacji, ocenie zdolności kredytowej i edukacji.
2 sierpnia 2028 r. Zaczynają obowiązywać główne wymagania dla systemów wysokiego ryzyka z art. 6 ust. 1 i załącznika I. Dotyczy to m.in. niektórych elementów bezpieczeństwa opartych na AI w produktach podlegających regulacjom.
Które praktyki są zakazane?
Art. 5 zakazuje określonych praktyk. Przy ocenie systemu sprawdź warunki i wyjątki wskazane w przepisie.
Ocena społeczna
Art. 5 zakazuje określonych form oceny społecznej na podstawie zachowania lub cech osobistych, jeśli skutkują niekorzystnym traktowaniem w niezwiązanym kontekście albo traktowaniem nieuzasadnionym lub nieproporcjonalnym.
Rozpoznawanie emocji w pracy lub edukacji
Wnioskowanie o emocjach na podstawie danych biometrycznych w miejscu pracy lub w edukacji jest zakazane, z wyjątkiem zastosowań medycznych lub związanych z bezpieczeństwem.
Kategoryzacja biometryczna według cech wrażliwych
Akt zakazuje określonych form kategoryzacji biometrycznej służących do wnioskowania o cechach wrażliwych, np. poglądach politycznych, religii lub orientacji seksualnej. Art. 5 wskazuje związane z tym wyłączenia.
Manipulacja i wykorzystywanie słabości
Zakaz obejmuje określone techniki podprogowe, manipulacyjne lub wprowadzające w błąd oraz wykorzystywanie słabości związanych m.in. z wiekiem, niepełnosprawnością lub sytuacją ekonomiczną. Przepisy określają przesłanki dotyczące zniekształcenia zachowania i znaczącej szkody.
Nieukierunkowane pobieranie wizerunków twarzy
Art. 5 zakazuje systemów, które tworzą lub rozbudowują bazy danych do rozpoznawania twarzy poprzez nieukierunkowane pobieranie obrazów twarzy z internetu lub nagrań monitoringu.
Za naruszenie art. 5 art. 99 przewiduje dla przedsiębiorstwa górną granicę kary 35 mln euro albo 7% całkowitego rocznego światowego obrotu w poprzednim roku, zależnie od tego, która kwota jest wyższa. W przypadku MŚP, w tym startupów, obowiązuje niższy z tych limitów.
Obowiązek wspierania kompetencji w zakresie AI
Art. 4 wymaga, by dostawcy i podmioty stosujące wspierali kompetencje w zakresie AI u pracowników oraz innych osób obsługujących systemy AI lub używających ich w ich imieniu.
Dostosuj działania do wiedzy i ról pracowników, używanych systemów oraz osób, których mogą dotyczyć ich wyniki. Osoba pisząca e-mail i osoba sprawdzająca decyzję rekrutacyjną potrzebują innych wskazówek.
Zmienione przepisy pozwalają organizacjom dobrać sposób rozwijania i dokumentowania tych kompetencji. Prowadź wewnętrzny rejestr szkoleń i innych działań. Wróć do niego, gdy zmienią się systemy lub sposób pracy.
Zobacz nasz przewodnik po art. 4, w którym omawiamy praktyczne działania oraz aktualne wskazówki Komisji Europejskiej.
Kiedy zastosowanie AI wiąże się z wysokim ryzykiem?
Akt kwalifikuje niektóre zamierzone zastosowania jako zastosowania wysokiego ryzyka na podstawie art. 6 i załączników I oraz III. Sprawdź dokładny sposób użycia i wyjątki.
Rekrutacja i zarządzanie personelem
Załącznik III wymienia systemy przeznaczone do filtrowania zgłoszeń, oceny kandydatów lub wspierania określonych decyzji w sprawie zatrudnienia. Klasyfikacja zależy od zamierzonego zastosowania i kryteriów z art. 6, w tym zasad dotyczących profilowania.
Ocena zdolności kredytowej
Załącznik III wymienia systemy AI przeznaczone do oceny zdolności kredytowej osoby fizycznej lub ustalenia jej oceny punktowej. Wyjątek dotyczy wykrywania oszustw finansowych.
Edukacja i szkolenie zawodowe
Przykłady z załącznika III to ocena efektów nauki, podejmowanie decyzji o przyjęciu oraz ustalanie dostępu do edukacji lub szkolenia zawodowego.
Infrastruktura krytyczna
Załącznik III obejmuje określone systemy AI stosowane jako elementy bezpieczeństwa w zarządzaniu krytyczną infrastrukturą cyfrową, ruchem drogowym oraz dostawami wody, gazu, ciepła lub energii elektrycznej.
Ściganie przestępstw i wymiar sprawiedliwości
Załącznik III wymienia określone zastosowania w ściganiu przestępstw, wymiarze sprawiedliwości i procesach demokratycznych. Sprawdź dokładne zadanie i ustal, które organy biorą w nim udział.
W odniesieniu do odpowiednich systemów wysokiego ryzyka dostawcy mogą mieć obowiązki dotyczące zarządzania ryzykiem i danymi, dokumentacji technicznej, oceny zgodności oraz rejestracji. Podmioty stosujące mają własne obowiązki, m.in. w zakresie nadzoru człowieka i monitorowania. Zakres zależy od klasyfikacji, roli i przepisów przejściowych.
Obowiązki przejrzystości z art. 50
Art. 50 dotyczy określonych interakcji i rodzajów treści syntetycznych lub zmanipulowanych. Inne obowiązki nakłada na dostawców, a inne na podmioty stosujące.
Informacja o interakcji z AI
Dostawcy systemów zaprojektowanych do bezpośredniej interakcji z ludźmi muszą zadbać o to, aby użytkownicy wiedzieli, że wchodzą w interakcję z AI. Wyjątki obejmują m.in. sytuacje, w których wynika to jasno z okoliczności, lub przypadki przewidziane w przepisach.
Oznaczanie treści syntetycznych i ujawnianie deepfake’ów
Dostawcy systemów wytwarzających syntetyczny dźwięk, obrazy, wideo lub tekst co do zasady oznaczają wyniki w formacie nadającym się do odczytu maszynowego jako wygenerowane lub zmanipulowane. Odrębny obowiązek ujawnienia dotyczy podmiotów stosujących, które publikują deepfake’i, z uwzględnieniem wyjątków i przepisów dotyczących utworów twórczych.
Ujawnianie syntetycznego tekstu w określonych sytuacjach
Podmioty stosujące co do zasady informują o tekstach wygenerowanych lub zmienionych przez AI, jeśli publikują je, aby informować opinię publiczną o sprawach leżących w interesie publicznym. Wyjątek dotyczy m.in. publikacji, w których człowiek sprawdza treść lub sprawuje nad nią kontrolę redakcyjną, a ktoś ponosi odpowiedzialność redakcyjną.
Sprawdź, jakie treści tworzy każde narzędzie i która organizacja ma obowiązek je oznaczyć lub ujawnić ich pochodzenie. W przypadku istniejącego narzędzia do treści syntetycznych sprawdź, czy stosuje się okres przejściowy z art. 50 ust. 2.
Niemiecki punkt informacyjny AI Service Desk
Federalna Agencja ds. Sieci (Bundesnetzagentur) otworzyła AI Service Desk w lipcu 2025 r. Zgodnie z niemiecką ustawą wdrażającą, obowiązującą od 29 lipca 2026 r., agencja pełni także centralną rolę w koordynacji i nadzorze rynku. Dotychczasowe organy branżowe nadal mają kompetencje m.in. w sektorze finansowym.
AI Service Desk udostępnia cztery formy wsparcia.
Narzędzie Compliance Compass. Odpowiadasz na kilka pytań, a narzędzie pomaga ustalić, czy akt w sprawie AI ma zastosowanie do systemu i jakie obowiązki mogą go dotyczyć. Wynik jest punktem wyjścia do dalszej oceny i nie zastępuje porady prawnej.
Materiały informacyjne. Pytania i odpowiedzi, przykłady i wyjaśnienia dotyczące aktu w sprawie AI. Scenariusze pokazują, gdzie przebiega granica między zastosowaniami dozwolonymi i zakazanymi.
Kontakt z urzędem. Możesz przesłać pytanie bezpośrednio do urzędu. To pomocne, gdy nie masz pewności, jak przepisy odnoszą się do konkretnego zastosowania.
Wskazówki dotyczące szkoleń. Odnośniki do bezpłatnych materiałów szkoleniowych mogą wspierać działania na podstawie art. 4.
Wskazówki i kontakty w Niemczech znajdziesz w AI Service Desk Federalnej Agencji ds. Sieci.
Co firma może zrobić teraz?
Zacznij od systemów, których zespół już używa.
1. Sporządź wykaz systemów
Spisz zatwierdzone systemy oraz narzędzia AI, z których pracownicy korzystają z własnej inicjatywy. Zapisz cel każdego narzędzia, użytkowników i rodzaje wyników. Pomoże to ustalić, jakie obowiązki mają zastosowanie.
2. Ustal rolę firmy
Sprawdź rolę organizacji dla każdego systemu. Firma może być dostawcą, jeśli tworzy lub zleca stworzenie systemu i wprowadza go do obrotu lub oddaje do użytku pod własną nazwą. Korzystanie z systemu pod własną kontrolą może oznaczać rolę podmiotu stosującego. Zmiana marki, istotna modyfikacja lub zmiana przeznaczenia mogą zmienić obowiązki firmy.
3. Wyklucz zakazane praktyki
Sprawdź zastosowania związane z rozpoznawaniem emocji, manipulacją, kategoryzacją na podstawie danych biometrycznych i innymi praktykami z art. 5. W razie wątpliwości przekaż sprawę do oceny prawnej.
4. Zaplanuj szkolenia AI
Dostosuj działania dotyczące kompetencji w zakresie AI do narzędzi i ról z wykazu. Naucz pracowników sprawdzać wyniki i zgłaszać problemy. Zapisz, jakie działania podjęto.
5. Przygotuj się do obowiązków przejrzystości
Sprawdź informacje dla użytkowników wchodzących w bezpośredni kontakt z AI, oznaczenia treści syntetycznych po stronie dostawcy i informacje ujawniane przez podmiot stosujący w publikowanych materiałach. Ustal, które warunki i daty obowiązują.
6. Zaplanuj pracę nad systemami wysokiego ryzyka
Jeśli zastosowanie może wiązać się z wysokim ryzykiem, oceń je na podstawie art. 6 i właściwego załącznika. Ustal, kto odpowiada za system, jakie obowiązki mają zastosowanie i ile czasu zajmie przygotowanie dokumentacji oraz procedur działania.
Co firma zyskuje dzięki uporządkowaniu sposobu użycia AI?
Wykaz systemów pozwala ustalić, kto odpowiada za dany system i na kogo wpływają jego wyniki.
Przypadki Amazona, HireVue i Workday pokazują, w jak różny sposób mogą pojawić się wątpliwości dotyczące zautomatyzowanej decyzji. Zapisz, kto sprawdza system, jak ocenia się wyniki i gdzie można zgłosić problem.
Na podstawie tej dokumentacji wyjaśnij pracownikom, klientom i partnerom, jak firma używa AI i kto za to odpowiada.
Wróć do oceny procesu po zmianie modelu, dodaniu funkcji lub wdrożeniu nowego zastosowania.
Zachowaj dokumentację wraz z uzasadnieniem decyzji.
Zacznij od przepisów, które już obowiązują
Obowiązują już przepisy o kompetencjach w zakresie AI, pierwsze zakazy określonych praktyk oraz stosowne obowiązki przejrzystości.
Porównaj swój wykaz systemów z przepisami. Skorzystaj ze wskazówek Federalnej Agencji ds. Sieci, a gdy potrzebna jest ocena prawna, włącz właściwych specjalistów.
Na podstawie terminów wyznacz osoby odpowiedzialne i zaplanuj prace dotyczące poszczególnych systemów.
Hypescale pomaga zespołom zebrać informacje o użyciu AI, ocenić warianty wdrożenia i zastosować uzgodnione procedury nadzoru. To specjaliści prawni i regulacyjni firmy ustalają, jakie obowiązki mają zastosowanie.
:quality(80))
:quality(80))
:quality(80))
:quality(80))
:quality(80))